Ýhale süreci ne zaman son bulur? (Yargýtay)

Karar

-KARAR-                                  

Yargýtay15.HD.

K. No:2006/587

E. No: 2005/2513

           Davacý vekili, davalý bankanýn izmir … þžubesi ile bu þubeye baðlý birimlerin ve 15 þubesinin 2003 yýlý temizlik iþlerinin, Banka Genel Müdürlüðünün talimatý ile ihaleye çýkarýldýðýný ve iþin davacýya ihale edildiðini ve Banka Genel Müdürlüðünce de uygun görülerek ihalenin onaylandýðýný ve sözleþme imzalan ­masý için de Satmalýna Daire Baþkanlýðýna talimat verildiðini, ancak sebepsiz olarak ihalenin iptal edildiðini ve bu sebeple maddi ve manevi zarara uðradýðýný ileri sürerek, fazlaya iliþkin haklarýnýn saklý tutulmasýna, (10.000.000.000) TLmaddi ve (10.000.000.000) TL manevi tazminatýn davalýdan tahsiline karar verilmesini istemiþtir.

Davalý vekili özetle T.C. … Bankasý A.þž. Ýhale Yönetmeliði ve uyuþmazlýk konusu iþle ilgili þartname hükümlerine göre; iha ­lenin yapýlmasý ve yapýlan ihalenin yetkili makamlarca onay ­lanmasýnýn yanlar arasýnda sözleþme iliþkisinin kurulmasý so ­nucunu doðurmadýðýný; çünkü Bankanýn 2886 sayýlý Devlet Ýhale Yasasý uygulanmasýna tabi olmadýðýný ve ihale yapýlmýþ ve onaylanmýþ olsa dahi, ihaleyi iptale yetkili olduðunu, yazýlý sözleþme yapýlmadýkça yanlar arasýnda akdi iliþkinin kurulmuþ sayýlamayacaðýný savunarak davanýn reddini istemiþtir.

Mahkemece, maddi tazminat davasýnýn kabulüne ve manevi tazminat davasýnýn reddine yönelik verilen karar, davalý veki ­lince temyiz edilmiþtir.

Uyuþmazlýk konusu iþ, T.C. … Bankasý A.þž. ihale yönetmeliði hükümlerine ve bu yönetmeliðin 7.maddesine dayalý olarak düzenlenen þartname hükümlerine göre, davalý tarafýndan davacýya ihale edilmiþ ve yapýlan ihale de onay makamýnca onaylanmýþsa da; yanlar arasýnda yazýlý sözleþme imzalan ­madan ihale davalý Bankaca iptal edilmiþtir. Belirtilen ihale yönetmeliðinin 34.maddesi hükmü gereðince, yönetmelikte öngörülen istisnalar dýþýndaki bütün ihalelerin Banka ile ihale alan arasýnda yapýlacak bir yazýlý sözleþmeye baðlanmasý zo ­runludur. Yine, ihalenin kesinleþmesinden sonra ihaleyi alan istekli, (10) gün içinde kesin teminatýn tamamýný yatýrarak sözleþmeyi yapmaya mecburdur. Yönetmeliðin 34.maddesin ­deki düzenleme, iþin þartnamesinin (10.) maddesinin birinci fýkrasýnda þart olarak konulmuþtur. þžartnamenin bu maddesi ­ne göre de, ihale kararýnýn ihaleyi kazanana yazýlý olarak bildi ­rildiði tarihten itibaren (10) gün içinde ihaleyi alan, geçici te ­minatý kesin teminata çevirmek ve Banka ile Noterden onaylý sözleþme imzalamakla yükümlüdür. Bilindiði gibi þartname, yapýlacak iþlerin genel, özel, teknik ve idari esas ve usullerini gösteren belge veya belgeleri ifade eder. Somut olayda isteðe baðlý ihale söz konusu ise de, Bankanýn ihale iþlem dosyasý kapsamýndaki dokümanlar olarak iþe ait þartname ve Banka ­nýn ihale yönetmeliði hükümlerini davacý yüklenici bilmek ve þartnamedeki koþullara göre teklif vermek durumundadýr.

Az yukarda açýklandýðý ve taraflarýn da kabullerinde olduðu üzere; ihale konusu iþle ilgili olarak yanlar arasýnda bir “yazý ­lý sözleþme” yapýlmamýþtýr. Yanlarca yapýlan iþlemlerin tümü, ihale iþlemleridir, ihale ise, ihale yapanýn belirlediði yazýlý usul ve þartlarla mal veya hizmet alýmlarýyla yapým iþlerinin istekliler arasýndan seçilecek birisi üzerine býrakýldýðýný gösteren ve ihale yetkilisinin onayýndan sonra sözleþmenin imzalanmasýyla tamamlanan iþlemleri kapsar; ihale, sözleþmeden önceki ve sözleþme yapýlmasýna yönelik hazýrlýk iþlemleridir.

Kural olarak, karþýlýklý haklar ve borçlar yükleyen tam iki yanlý sözleþme olan “eser” sözleþmesi, yasaca yazýlý biçim koþuluna baðlý deðildir. Buna göre, Borçlar Yasasýnýn 1 ve 3.maddele ­ri uyarýnca, iki taraf karþýlýklý ve birbirlerine uygun onaylarýný bildirince, sözleþme yapýlmýþ olur ise de; ayný Kanunun 13 ve 16.maddeleri gereðince taraflarýnca “yazýlý þekilde” ya ­pýlmasý kararlaþtýrýlan sözleþme, yazýlý olarak yapýlmadýkça yanlar arasýnda akdi iliþki kurulmaz. Somut olayda da, ihale þartnamesinde sözleþmenin yazýlý ve noterden onaylý olarak yapýlacaðý bildirilmiþ ve davacý tarafýndan da önerilen bu þart kabul edilmiþtir. Saptanan ve hukuksal durum bu olunca da; yanlar arasýnda yazýlý sözleþme yapýlmadýðýndan ve dolayýsýyla akdi iliþki kurulmadýðýndan, sözleþmenin haklý ya da haksýz fesih olunduðundan söz edilemeyeceði gibi, Borçlar Ka ­nunun 96 ve 97.maddeleri hükümleriyle 106.maddesinin uygulanmasýna ve bu maddede de düzenlenen seçimlik haklarýnda kullanýlmasýna hukuksal olanak bulunmamak ­tadýr. O halde, davacý ihaleden dönülmesi ve yazýlý sözleþme yapýlmamasý sebebiyle davalýdan “olumlu zarar” kapsamýn-da gelir ya da kâr kaybý isteyemez.

Ancak, davalýnýn kusurlu tutum ve davranýþlarý yahut iþlemleri sonucu yanlar arasýnda sözleþme kurulamamýþsa, kurulmasýna güvenilen “sözleþmenin kurulamamasý yüzünden” uðradýðý, ‘menfi (olumsuz) zararý^,r_davacýnýn davalýdan isteyebilme ­si gerekir. Çünkü yüklenici davacýnýn, davalý iþ sahibine karþý gösterdiði güven, olumsuz zararýn kaynaðýný teþkil etmekte ­dir.

Bu itibarla, sözleþmenin yapýlmasýna hazýrlýk aþamasý sayýlan ihale sebebiyle ve sözleþmenin kurulmasýna yönelik yapýlan davacý masraflarý sorumluluk koþullarý oluþmuþ ise menfi zarar kapsamýnda istenebilir. Sonuçta; davacý yanca gerçekleþ ­miþ olduðu yasal delillerle kanýtlanmasý ve davalýnýn tazmin sorumluluðu koþullarýnýn gerçekleþmesi durumunda; istemle baðlý kalýnarak davacýnýn olumsuz zararlarýnýn tazmini yeri ­ne; Kâr ya da gelir kaybý olarak/olumlu zarar/kapsamýnda istenen maddi tazminat ödetilmesi istemi hakkýndaki davasý ­nýn mahkemece kabulüne karar verilmesi doðru olmamýþ ve hükmün bozulmasý gerekmiþtir.

SONUÇ: Yukarýda açýklanan sebeplerle davalýnýn temyiz iti ­razlarýnýn kabulü ile hükmün davalý yararýna BOZULMASINA, karar verildi.